Wie is Stephen Porges?
De wetenschapper achter het SSP — en achter een van de invloedrijkste ideeen in de moderne traumazorg: dat veiligheid geen gevoel is, maar een lichamelijke toestand.
Wie zich in het Safe and Sound Protocol verdiept, komt al snel een naam tegen: dr. Stephen Porges. Hij is de wetenschapper die de theorie bedacht waar het hele protocol op rust. Het helpt om te weten wie hij is, want het vertelt veel over waarom het SSP doet wat het doet — en waarom het serieus genomen wordt in de wereld van trauma en zenuwstelselregulatie.
In het kort
- Naam
- Dr. Stephen W. Porges
- Geboren
- 1945, New Brunswick, New Jersey (VS)
- Vakgebied
- Psychologie en psychiatrie
- Bekend van
- De polyvagaaltheorie (1994) en het begrip neuroceptie
- Verbonden aan
- University of North Carolina, Indiana University, het Polyvagal Institute
Porges is een Amerikaans psycholoog en hoogleraar psychiatrie. Hij heeft in de loop van decennia meer dan 400 peer-reviewed wetenschappelijke artikelen gepubliceerd, verspreid over vakgebieden als neurologie, neurowetenschap, psychiatrie, kindergeneeskunde en meer. Maar zijn bekendste bijdrage is zonder twijfel de theorie die hij in 1994 presenteerde.
De polyvagaaltheorie: veiligheid als lichamelijke toestand
In 1994 introduceerde Porges de polyvagaaltheorie, voor het eerst gepresenteerd in zijn toespraak als voorzitter van de Society for Psychophysiological Research. De theorie verbindt de evolutie van het autonome zenuwstelsel met ons sociale gedrag. De kerngedachte: hoe je je voelt en gedraagt, hangt sterk samen met de toestand waarin je zenuwstelsel verkeert.
Centraal staat de nervus vagus, de grote zenuw die hersenen en lichaam met elkaar verbindt. Porges liet zien dat deze zenuw een sleutelrol speelt in of we ons veilig, alert of juist afgesloten voelen. Veiligheid is in zijn werk geen vaag gevoel, maar een meetbare lichamelijke toestand — en precies die toestand kun je ondersteunen.
Neuroceptie: het woord dat Porges bedacht
Een van zijn bekendste begrippen is neuroceptie. Dat is het onbewuste, voortdurende proces waarmee je zenuwstelsel de omgeving scant op signalen van veiligheid of gevaar — zonder dat je erover nadenkt. Je hoeft niet te besluiten dat je je veilig voelt; je lichaam beoordeelt dat al voordat je bewuste brein er iets van merkt. Dit idee is de basis onder het SSP, dat juist op dat onbewuste niveau signalen van veiligheid aanbiedt.
Van theorie naar luisterprogramma
Porges bleef niet bij theorie alleen. Op basis van zijn inzichten ontwikkelde hij het Safe and Sound Protocol: speciaal gefilterde muziek die het zenuwstelsel helpt om uit een verdedigingsstand te komen, richting rust en verbinding. Later ontwikkelde hij ook het Rest and Restore Protocol (RRP), dat zich meer richt op diepe rust en lichamelijk herstel. Voor de geluidstechnologie achter zijn recentere werk werkt hij samen met audio-innovator Anthony Gorry, onder de naam Sonocea.
Benieuwd hoe deze wetenschap in de praktijk werkt en wat het SSP voor jou kan betekenen?
Lees alles over het SSPWaarom zijn werk er voor jou toe doet
Het werk van Porges heeft de manier veranderd waarop veel therapeuten naar trauma en stress kijken. Lange tijd lag de nadruk op denken en praten: van bovenaf, vanuit het hoofd. Porges hielp een andere beweging op gang brengen, waarin eerst de lichamelijke basis van veiligheid wordt hersteld — zodat denken, voelen en verbinden daarna weer ruimte krijgen.
Zijn ideeen worden vandaag de dag wereldwijd toegepast en verder uitgewerkt. Clinicus Deb Dana, bijvoorbeeld, maakte de polyvagaaltheorie toegankelijk voor de dagelijkse praktijk; zij werkt zelf veel met het SSP en is betrokken bij de trainingen van Unyte. Wie zich in het onderwerp verdiept, komt zijn boeken vanzelf tegen, zoals “The Polyvagal Theory and the Search for Safety” en “Clinical Applications of the Polyvagal Theory”.
Eerlijk: ook een theorie met discussie
Zoals bij elk invloedrijk wetenschappelijk model wordt er over delen van de polyvagaaltheorie gediscussieerd, onder meer over specifieke evolutionaire en anatomische aannames. Wij vinden het belangrijk om daar open over te zijn. We zien de theorie vooral als een bruikbaar raamwerk, niet als de absolute waarheid. In de praktijk helpt het opvallend goed om te begrijpen wat er gebeurt bij stress, bevriezing en herstel — en bovenal: om mensen daadwerkelijk te ondersteunen.
Korte vragen, korte antwoorden
Wie is Stephen Porges?
Dr. Stephen W. Porges (geboren 1945) is een Amerikaans psycholoog en hoogleraar psychiatrie. Hij is de grondlegger van de polyvagaaltheorie, die hij in 1994 introduceerde, en de wetenschapper achter het Safe and Sound Protocol. Zijn werk verbindt de evolutie van het zenuwstelsel met sociaal gedrag, veiligheid en herstel.
Wat is de polyvagaaltheorie van Porges?
De polyvagaaltheorie beschrijft hoe het autonome zenuwstelsel, en in het bijzonder de nervus vagus, onze reacties op veiligheid, gevaar en verbinding stuurt. Porges introduceerde ook het begrip neuroceptie: het onbewuste, voortdurende scannen van de omgeving op signalen van veiligheid of dreiging.
Heeft Porges het SSP zelf ontwikkeld?
Ja. Het Safe and Sound Protocol is door dr. Porges ontwikkeld op basis van zijn polyvagaaltheorie. Hij ontwikkelde ook het Rest and Restore Protocol (RRP). Beide programma’s worden uitgegeven via Unyte.
Wat heeft Deb Dana met Porges te maken?
Deb Dana is een bekende clinicus die de polyvagaaltheorie toegankelijk maakte voor de praktijk. Zij werkt zelf veel met het SSP en is betrokken bij de trainingen van Unyte. Haar werk en dat van Porges sluiten nauw op elkaar aan.
Is de theorie van Porges onomstreden?
Nee, zoals bij elk invloedrijk wetenschappelijk model is er discussie, onder meer over enkele evolutionaire en anatomische aannames. Wij zien de polyvagaaltheorie vooral als een bruikbaar raamwerk, niet als de absolute waarheid; in de praktijk helpt het opvallend goed om stress, bevriezing en herstel te begrijpen.
Wetenschap die je zenuwstelsel kunt voelen
Ontdek of het SSP bij je past, of begin met een begeleid traject gebaseerd op het werk van Porges.
Het SSP is een begeleid luisterprogramma, geen medische behandeling. Het is gebaseerd op de polyvagaaltheorie van dr. Stephen Porges.
No responses yet